İngilizce Konuşmaktan Çekinen Ekipler İçin Drama Yöntemi

İngilizce konuşmaktan çekinen bir ekibin sorunu çoğu zaman dilbilgisi değil, izlenirken konuşmaktır. Mail yazabilen, sunum okuyabilen, toplantıyı takip edebilen çalışan, söz alması gereken anda susar. Drama yöntemi bu anı prova ettirir: dili bir durumun içinde, başkalarının önünde ve hata yapmanın ucuz olduğu bir odada kullandırır.

Bu yazı İK ve eğitim yöneticileri için. Bireysel öğrenenin derdini İngilizce anlıyorum ama konuşamıyorum ve toplantıda İngilizce konuşamıyorum yazılarında anlattık. Burada soru şirketin sorusu: çekingenlik bir ekibin özelliği haline geldiğinde ne yapılır?

Sorun gerçekten seviye mi?

Kısmen. EF'in 2025 İngilizce Yeterlilik Endeksi'nde (EF EPI) Türkiye 488 puanla 71. sırada; bu puan küresel ortalamaya eşit. İstanbul'un puanı 504. Yani İstanbul'daki ortalama beyaz yaka, ülke ortalamasının biraz üzerinde, orta düzeyde bir İngilizceye sahip.

Endeksin meslek kırılımı daha öğretici. Müşteri hizmetleri 538, Ar-Ge 519, bilgi teknolojileri 513 puanda. Satış 482, hukuk 477, pazarlama 470, muhasebe ve finans 445, insan kaynakları 441 puanda.

Bu rakamlar EF'in çevrim içi testine giren kişilerin sonuçlarından derleniyor; ülkenin tamamını temsil eden bir örneklem değil. Yine de bir şey söylüyorlar: müşteriye ya da yönetime dönük birçok birim, en çok konuşması gereken yerde orta-alt seviyede.

Ama seviye tek açıklama değil. Aynı seviyedeki iki çalışandan biri toplantıda konuşur, diğeri konuşmaz. Fark çoğu zaman kelime sayısında değil, hata yapma riskini nasıl tarttıklarında.

Ekip içinde çekingenlik neden büyür?

Bireysel kaygı bir ekibin içinde katlanır. Birkaç mekanizma var.

Seyirci tanıdık. Yabancı bir müşterinin önünde hata yapmak bir şey. Her gün birlikte çalıştığın meslektaşların önünde hata yapmak başka. İngilizce toplantıda Türk meslektaşlar çoğu zaman en sert seyirci olur, çünkü herkes aynı kaygıyı taşır ve başkasının hatasında kendininkini görür.

Hiyerarşi dili ağırlaştırır. Yöneticinin akıcı konuştuğu bir toplantıda ekip üyesi susar. Yönetici de zorlanıyorsa ekip daha da susar. İki durumda da sorun dil değil, statü.

Bir kişi konuşur, gerisi rahatlar. Çoğu ekipte İngilizcesi en rahat olan kişi gayriresmî tercüman olur. Bu kısa vadede iş görür. Uzun vadede diğerlerinin konuşma fırsatını tamamen ortadan kaldırır.

Klasik çözüm aynı mekanizmayı tekrarlar. Sınıf düzeninde kurumsal İngilizce, öğretmenin karşısında doğru cevabı vermek üzerine kuruludur. Bu da tam olarak çekingenliği besleyen düzendir: izlenmek ve değerlendirilmek.

Drama yöntemi bu döngüyü nasıl kırar?

Drama yöntemi dili konu olmaktan çıkarıp araç haline getirir. Katılımcılar İngilizceyi çalışmaz; İngilizceyle bir şey yapar. Bir müşteriyi ikna eder, bir toplantıda araya girer, bir hatayı kabul eder, bir talebi reddeder. Dil, bu eylemin yan ürünü olur.

Bunu işletmenin dört yolu var.

Rol bir maskedir. Kendin olarak hata yapmak kişiseldir. Bir karakter olarak hata yapmak oyunun parçasıdır. "Bugün sen tedarikçisin" dendiğinde çalışan kendi itibarını değil, bir rolü ortaya koyar. Bu küçük mesafe çoğu zaman konuşmayı başlatmaya yeter.

Hata ucuzlar. Drama atölyesinde akış durdurulup yeniden oynanabilir. Bir cümle tıkandığında sahne çökmez; durur, başka bir yoldan devam eder. Katılımcılar "takıldım ama devam ettim" deneyimini defalarca yaşar. Gerçek toplantıda eksik olan tam olarak bu deneyimdir.

Beden hızlandırır. Ayakta, hareket ederek, bir partnere bakarak konuşmak, masada oturup doğru kelimeyi aramaktan farklı çalışır. Düşünme ile konuşma arasındaki mesafe kısalır. Doğaçlama ile İngilizce çalışmak bu hızı hedefler.

Statü oynanabilir. Katılımcılar kasıtlı olarak yüksek ve düşük statü oynar. Toplantıda hep susan kişi bir sahnede söz kesen yöneticiyi oynar. Bu, dil becerisinden çok, sözü alma hakkını hissetme egzersizidir.

Bir ekip oturumu neye benzer?

İçerik ekibin ihtiyacına göre değişir. Tipik bir akış:

1. Sözsüz ve tek kelimelik ısınma. Önce beden ve grup, sonra en küçük dil birimi. Kimse ilk dakikada cümle kurmak zorunda değil.
2. Eşli ve küçük grup sahneleri. Kalabalık önünde değil, bir partnerle. Çekingenliğin en düşük olduğu ölçek.
3. İş durumları. Toplantıda araya girmek, bir soruya hazırlıksız cevap vermek, bir rakamı savunmak, "anlamadım, tekrar eder misiniz" demek. Ekibin gerçekten yaşadığı anlar.
4. Tekrar ve varyasyon. Aynı durum farklı statüyle, farklı hızla, farklı partnerle. Akıcılık tekrardan gelir.
5. Kısa değerlendirme. Neyi söyleyebildik, nerede takıldık, bir sonraki toplantıda hangi cümleyi kullanacağız?

Bu akışta dilbilgisi düzeltmesi yok değil, ama sona ve en aza bırakılır. Önce konuşma, sonra cila.

Kimler için uygun, kimler için değil?

Drama yöntemi konuşma özgüveni için tasarlanmıştır, sıfırdan dil öğretimi için değil. Katılımcının temel bir anlama ve cümle kurma seviyesi olması gerekir. Techne Lab'ın yetişkinlere açık İngilizce drama atölyelerinde B1 ve üzeri öneriliyor; kurumsal grupta da benzer bir taban mantıklıdır.

Karma seviyeli ekipler mümkündür, ama tasarım ister. Çok rahat konuşan bir katılımcı sahneyi domine edebilir. Eşleştirme ve rol dağılımı bu yüzden önemlidir.

Bir de beklenti meselesi. Drama yöntemi akıcılığı, söz alma refleksini ve aksan kaygısıyla baş etmeyi hedefler. Teknik yazışma, sektöre özgü terminoloji ya da sınav hazırlığı için bir dil kursu daha doğru araçtır. İkisi birbirinin yerine değil, yanına konur.

Nereden başlamalı?

Önce soruyu doğru sorun. "Ekibin İngilizcesi yetersiz" mi, yoksa "ekip İngilizce konuşmaktan kaçınıyor" mu? İlki seviye sorunu, ikincisi davranış sorunu. Drama ikincisine çalışır.

Techne Lab, Pera ve Kadıköy'de İngilizce drama atölyeleri yürüten bağımsız bir tiyatro topluluğu. Şirket ekipleri için hazırladığımız çerçeveyi şirketler için İngilizce drama sayfasında bulabilirsiniz; ayrıntıları yakında paylaşıyoruz.

İlgili yazılar: İngilizce anlıyorum ama konuşamıyorum · Toplantıda İngilizce konuşamıyorum · Kurumsal drama eğitimi nedir? · Yıl sonu eğitim bütçesi · Eğitimin etkisini ölçmek · Kurs mu, pratik mi?

Sık sorulan sorular

İngilizce drama kurumsal İngilizce kursunun yerini tutar mı? Tutmaz, tamamlar. Kurs kelime, yapı ve yazışma becerisi kazandırır. Drama yöntemi bu bilginin konuşmaya, özellikle başkalarının önünde ve anlık konuşmaya dönüşmesine çalışır. Ekip "biliyor ama konuşmuyor" durumundaysa drama doğrudan o boşluğa hitap eder.

Hangi İngilizce seviyesi gerekir? Drama yöntemi sıfırdan dil öğretmez. Katılımcıların temel anlama ve basit cümle kurma becerisi olmalıdır. Techne Lab'ın yetişkin İngilizce drama atölyelerinde B1 ve üzeri öneriliyor; kurumsal gruplarda da benzer bir taban mantıklıdır.

Yönetici ile ekip aynı oturuma katılmalı mı? Duruma göre. Aynı odada olmak statü dinamiklerini görünür kılar ve bu değerli olabilir. Ama ekip yöneticinin önünde hata yapmaktan çok çekiniyorsa ilk oturumları ayrı yapmak daha verimlidir. Bu karar çekingenliğin kaynağına göre verilmelidir.

Online yapılabilir mi? Kısmen. Toplantı canlandırmaları ve araya girme egzersizleri video görüşmede de çalışılabilir; hatta online toplantı kaygısı için doğrudan işe yarar. Beden ve grup enerjisine dayanan bölümler ise yüz yüze daha güçlüdür.

---

Kaynaklar: EF Education First, EF English Proficiency Index 2025, Türkiye bilgi notu (ülke sıralaması ve puanı, İstanbul puanı, meslek grubu puanları).