Okulda İngilizce Drama Nasıl Çalışır? Zümre Rehberi

Okulda İngilizce drama, öğrencinin zaten bildiği İngilizceyi bir durumun içinde, anlık olarak kullanmasını sağlayan bir çalışma biçimidir. Dil bilgisi öğretmez; dil bilgisini konuşmaya çevirir. İngilizce zümresi için asıl soru "drama yapalım mı?" değil, "dramayı programın neresine, hangi seviyede, hangi ölçüyle koyalım?" sorusudur.

İngilizce drama bir oyun saati mi, bir yöntem mi?

İkisi de olabilir. Fark, neyin hedeflendiğindedir.

Sınıfta zaman zaman yapılan bir rol oyunu, sınıfı hareketlendirir ama süreklilik yoksa kalıcı bir şey bırakmaz. Yöntem olarak drama ise belli bir yapı izler: ısınma, canlandırma, değerlendirme. Her oturum bir durum kurar, öğrenciyi o durumun içine koyar ve sonra ne olduğunu birlikte konuşur. İngilizce yaratıcı drama yöntemi yazımızda bu yapının araştırma tarafını ayrıntılı anlattık.

Zümre açısından pratik ayrım şu: rol oyunu bir etkinliktir, drama bir süreçtir. Süreç için takvim, seviye kararı ve bir ölçme fikri gerekir.

Hangi sorunu çözüyor?

Okullarda en sık duyulan cümle: "Anlıyor ama konuşmuyor." Öğrenci sınavda başarılıdır, metni okur, dizi izler. Ama sınıfta söz alması istendiğinde susar.

Bunun iki nedeni var. Birincisi, anlamak ve konuşmak ayrı becerilerdir; biri otomatik olarak diğerini getirmez. İkincisi risk: yanlış söyleme korkusu, akran önünde gülünç olma kaygısı. Çocuğum İngilizce biliyor ama konuşmuyor yazısında bu ikisini veli gözünden açtık. Okul için mekanizma aynı.

Drama ikinci soruna doğrudan dokunur. Öğrenci kendisi olarak değil, bir karakter olarak konuşur. Hata karakterin hatasıdır. Bu küçük mesafe, söz almanın eşiğini düşürür.

Bir oturum nasıl kurulur?

Kırk–seksen dakikalık bir İngilizce drama oturumu için iskelet:

1. Isınma (İngilizce). İsim oyunları, ritim, kısa ses ve beden çalışması. Amaç dili değil, odayı açmak.
2. Durum kurma. Öğretmen bir durum verir: bir tren garında kayıp bavul, bir otel resepsiyonunda yanlış rezervasyon, bir kasabaya gelen yabancı. Hedef dil yapısı değil, durumun içindeki ihtiyaç verilir.
3. Canlandırma. İkili ya da küçük grup doğaçlamaları. Donmuş imge, rolde öğretmen, sıcak sandalye gibi teknikler burada kullanılır.
4. Paylaşım. Gruplar birbirine kısa sahneler gösterir.
5. Değerlendirme. Ne oldu, hangi an zordu, hangi kelimeyi aradık ve bulamadık? Bu adım, dil hedefinin geri döndüğü yerdir.

Dikkat edilecek nokta: oturum boyunca öğretmen düzeltme yapmaz. Hatalar not edilir, değerlendirme bölümünde grupça ele alınır. Sahnede düzeltilen öğrenci bir sonraki sahnede konuşmaz.

Bir de dil kuralı: oturum baştan sona İngilizce mi yürüyecek? Bizim önerimiz evet, ama esnek bir evet. Öğrenci kelimeyi bulamadığında Türkçeye kaçması sahneyi bitirmesin; grup o kelimeyi değerlendirmede birlikte arasın. Kuralı katı tutan öğretmen sessiz bir sınıfla, hiç tutmayan öğretmen Türkçe bir drama saatiyle karşılaşır. Denge, oturumun açılışında konulan ve grubun kabul ettiği bir anlaşmayla kurulur.

Hangi seviyede başlamalı?

Drama her seviyede yapılabilir, ama içerik değişir. Başlangıç seviyesinde daha çok beden, kısa kalıplar ve yönergeli oyunlar; orta ve ileri seviyede doğaçlama, karakter ve metin.

Bizim kendi programımız English Drama Youth'ta B1 ve üzerini öneriyoruz ve 8–14 ile 15–17 yaşları ayrı gruplarda çalışıyor. Yaş gruplarının neden ayrı olduğunu ayrıca yazdık: gelişim evresi, akran dinamiği ve dil gelişimi farklı malzeme istiyor. Okul içinde de aynı mantık geçerli. Sınıf seviyesine göre değil, dil seviyesi ve yaşa göre gruplamak daha sağlıklı sonuç verir.

Programın neresine konmalı?

Zümrenin üç seçeneği var:

• Sınıf içine entegrasyon. Haftalık İngilizce saatlerinin bir bölümü drama yapısıyla işlenir. Avantajı: herkes katılır. Dezavantajı: kalabalık sınıfta doğaçlama zor yönetilir.
• Kulüp. İngilizce drama kulübü, gönüllü ve küçük bir grupla daha derin çalışma imkânı verir. Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği çerçevesinde kulüp yapısı zaten var.
• Gösteri projesi. Dönem ya da yıl sonunda İngilizce bir gösteri. Hedef verir ama prova baskısı doğaçlamanın yerini alabilir; prova takvimini erken kurmak gerekir.

Ortaokulda MEB'in "Oyun ve Oyun Etkinlikleri" kapsamında bir drama modülü de var: haftada 1 ya da 2 saat, toplam 36 ya da 72 saat (MEB müfredat belgesi). Bu modül Türkçe yürür, ama İngilizce zümresiyle ortak bir tema üzerinde çalışmak mümkün.

Nasıl ölçülür?

İngilizce drama için not vermek zorunda değilsiniz, ama gözlem yapmak zorundasınız. Basit bir gözlem çizelgesi işe yarar:

• Söz alma: kendiliğinden mi, yönlendirmeyle mi?
• Akıcılık: duraksama ve yeniden başlama sıklığı.
• Dinleme: partnerin söylediğine cevap veriyor mu, ezberindekini mi söylüyor?
• Risk: yeni bir kelime ya da yapı deniyor mu?

Bu dört ölçü dönem başında ve sonunda aynı öğretmen tarafından not edilirse, dramanın sınıfta neyi değiştirdiği görünür hale gelir. Sınav puanı bunu göstermez; çünkü drama sınavın ölçtüğü beceriyi değil, sınavın ölçmediği beceriyi çalıştırır.

Zümre öğretmeni mi yürütmeli, dışarıdan biri mi?

İngilizce öğretmeni dili iyi bilir; drama eğitmeni sahneyi. İkisinin aynı kişide birleşmesi her zaman mümkün değil. Bu yüzden üç model görülüyor: öğretmen kendisi yürütür, öğretmen drama yöntemine dair bir atölyeye katılır, ya da dışarıdan bir eğitmen öğretmenle birlikte çalışır.

Hangi model seçilirse seçilsin, zümre öğretmeni sürecin dışında kalmamalı. Dışarıdan gelen eğitmen sınıfın dil hedeflerini bilmezse drama bir eğlence saatine dönüşür.

Okullar için İngilizce drama üzerine sorularınızı okullar için İngilizce drama sayfasında topladık. Genel bakış için okullar bölümüne de göz atabilirsiniz.

İlgili yazılar: İngilizce drama atölyesi nedir? · Gençlerde İngilizce drama

Sık sorulan sorular

Okullarda İngilizce drama hangi yaşta başlar? Drama her yaşta yapılabilir; değişen içeriktir. Küçük yaşlarda beden ve oyun ağırlıklı, büyük yaşlarda doğaçlama ve metin ağırlıklı çalışılır. Yaşları ve dil seviyelerini birbirine yakın gruplamak, oturumun verimini artırır.

İngilizce drama İngilizce öğretim programının yerine geçer mi? Hayır. Drama dil bilgisini öğretmez, öğrencinin bildiği dili kullanmasını sağlar. Programın tamamlayıcısı olarak, özellikle konuşma ve dinleme becerileri için bir uygulama alanı açar.

Kalabalık bir sınıfta İngilizce drama yapılabilir mi? Yapılabilir, ama tekniği değiştirmek gerekir. Bütün sınıfın aynı anda katıldığı donmuş imge ve ikili çalışmalar kalabalıkta işler; uzun doğaçlamalar ise küçük gruplar ya da kulüp yapısı ister.

İngilizce drama nasıl değerlendirilir? Söz alma, akıcılık, dinleme ve risk alma gibi gözlem ölçütleriyle. Dönem başında ve sonunda aynı ölçütlerle yapılan gözlem, sınav puanının göstermediği değişimi görünür kılar.

---

Kaynaklar: MEB, Drama Modülü öğretim programı (PDF) · Memurlar.net, "Eğitim kurumlarındaki sosyal etkinliklere düzenleme", 08.06.2017