Dramaturji · Metin · Yapı
OYUN YAZARLIĞI KURSU
Yazmak için ilham beklemek gerekmiyor — yapıyı öğrenmek gerekiyor. The Auteur Lab, kendi metnini kurmanın temel dinamiklerine odaklanan sekiz haftalık bir dramaturji ve oyun yazarlığı atölyesi. Halil Yağız Şanal ile Kadıköy'de, çarşamba akşamları.
NASIL
ÇALIŞIYORUZ
Üç modül. Antikten moderne: Sophokles'ten Ibsen'e dramatik yapının temelleri — metin analizi, karakter arkı, çatışma, alt metin. Çağdaş yazın: Beckett, Kane, Zeller, Williams — parçalanmış yapılar, suskunluk, çoğul anlatı. Kendi sesin: kısa oyun taslakları ve dramaturgik geri bildirim. Program teoriyle başlayıp senin metninle bitiyor.
KİMLER
İÇİN
Roman yazmak isteyenler, senaryoya çalışanlar, öykü yazanlar, hiç yazmamış olanlar ve yönetmenlik yapıp metinle ilişkisini derinleştirmek isteyenler. Bir başlangıç programı ama teknikle başlamıyor: önce bir metnin neden işlediğini görebilmek gerekiyor. O bakış yerleştiğinde hangi biçimde yazdığınız ikincil kalıyor. Tek beklenti düzenli katılım ve yazma isteği — portfolyo aranmıyor. Yaş sınırı yok: kırkında ilk oyununu yazmaya başlayan da, yıllardır yazıp sahne diline geçemeyen de aynı masada. Türkiye'deki yazarlık programlarının çoğu genç yaş bandına kapalı bir kontenjan ayırıyor; burada öyle bir sınır yok.
YAZARLIK PROGRAMLARI
1 program · İstanbul · küçük gruplar
NEYE BAKMALI?
Bizi seçmesen de işine yarayacak ölçütler.
Yazma mı çalışılıyor, okuma mı?
Yalnızca teknik anlatan bir program, sekiz hafta sonunda kafanda kavram bırakır ama sayfada satır bırakmaz. Yalnızca yazdıran bir program ise neyi neden yazdığını sormadan üretir. İkisi birlikte olmalı: bir metnin neden işlediğini görmek, sonra o bakışla kendi metnini kurmak. Programın haftalık akışında hem okuma hem yazma ödevi olup olmadığına bak.
Yazdığın metni kim okuyor?
Yazarlık atölyesinin asıl değeri geri bildirimde. Sorulacak soru şu: metni yalnızca yürütücü mü okuyor, grup da okuyor mu, ve geri bildirim nasıl veriliyor? Sırayla övgü toplanan bir masa kimseyi ilerletmez. Yapıya, karaktere ve çatışmaya bakan somut bir okuma gerekiyor. Bunun nasıl yapıldığını soran bir soruya net cevap gelmiyorsa, muhtemelen bir yöntem yoktur.
Yürütücü kendi yazıyor mu, sahneleniyor mu?
Metin analizini iyi bilen bir akademisyenle, yazdığı oyun sahnelenmiş biri farklı şeyler görür. İkincisi provada neyin düştüğünü, hangi repliğin oyuncunun ağzında durmadığını bilir. Yazarlık öğrenirken bu fark önemlidir. Yürütücünün sahnelenmiş işi olup olmadığı açıkça yazılı olmalı.
Sonunda tam bir oyun çıkacak mı?
Sekiz haftada bitmiş bir oyun vaat eden programa temkinli yaklaş. Gerçekçi olan şu: kısa taslaklar, bir yöntem ve metni tek başına ilerletebilecek bir bakış. Tam metin sonrasında, kendi takviminde yazılır. Bir program bu beklentiyi baştan doğru kuruyorsa, gerisinde de dürüst çalışıyordur.
Yaş ya da portfolyo şartı var mı?
Türkiye'deki ücretsiz yazarlık programlarının önemli bölümü belirli bir yaş bandına kontenjan ayırıyor; kırkından sonra yazmaya başlayan biri çoğu kapıyı kapalı buluyor. Başvuru koşullarını baştan oku. Portfolyo istenmesi de kendi başına kötü değil, ama hiç yazmamış birine kapalıysa bunu açıkça yazmış olmaları gerekir.
KİMİNLE ÇALIŞACAKSIN?
Eğitmenlerimizin adı ve geçmişi açık. "Alanında uzman" demiyoruz — kim olduğunu yazıyoruz. Her isim, nerede eğitim aldığını ve sahnede ne yaptığını gösteren kendi sayfasına gidiyor.
Bir atölyeye kaydolmadan önce sorulacak ilk soru bu olmalı — sorduğunuzda isim alamıyorsanız, cevabı zaten almışsınız demektir.
NEREDE?
Techne Lab mobil çalışan bir ekip — kendi mekânı yok. Programlar partner stüdyolarda yürüyor.
SIKÇA SORULANLAR
Daha önce hiç yazmadım, oyun yazarlığı atölyesine katılabilir miyim?
Evet. Auteur Lab sahne dilini sıfırdan kuruyor. Roman, senaryo ya da hiç yazmamış olmak fark etmiyor; program yapıyı temelden öğretiyor.
Atölye sonunda elimde bir oyun oluyor mu?
Kısa oyun taslakları çıkıyor ve her taslak dramaturgik geri bildirim alıyor. Sekiz haftada tam bir oyun bitirmek hedef değil — kendi yazma yönteminizi kurmak hedef.
Dramaturji ile oyun yazarlığı aynı şey mi?
Değil ama iç içe. Dramaturji metnin nasıl işlediğini çözümlemek, oyun yazarlığı o bilgiyle yeni metin kurmak. Program ikisini birlikte yürütüyor — önce okuma, sonra yazma.
Yaş sınırı var mı? Kırkımdan sonra yazmaya başlamak geç mi?
Yaş sınırı yok ve geç değil. Türkiye'deki ücretsiz yazarlık programlarının çoğu belirli bir yaş bandına kontenjan ayırıyor; Auteur Lab'de böyle bir sınır bulunmuyor. Sahne yazarlığında biriktirilmiş yaşam malzemesi dezavantaj değil, ham madde — geç başlayan yazarın anlatacak daha çok şeyi oluyor.
Atölye kimin yürütücülüğünde?
Halil Yağız Şanal — oyun yazarı, yönetmen ve Techne Lab'ın kurucusu. Atölye bir eğitim kurumunun içinde değil, üretim yapan bir tiyatro şirketinin içinde yürüyor; yazılan metin sahneyi bilen birinin gözünden geçiyor.
- Oyun Yazarlığı Kursu İstanbul: Dramaturji ve Senaryo AtölyesiOyun yazmak öğrenilir mi? Dramaturji nedir, senaryo yazarlığından farkı ne? İstanbul'da oyun yazarlığı atölyesine başlamadan önce bilmen gerekenler.
- Senaryo mu, Oyun Yazarlığı mı? Hangi Atölyeden Başlamalıİkisi de dramatik yazarlık, ikisi de diyalogla çalışıyor — ama kasları farklı. Dizi yazmak isteyenle sahne metni kurmak isteyenin yolu nereden ayrılıyor, nereden başlamak mantıklı?
- Oyun Yazarlığı Atölyesi Nasıl Seçilir: Ünlü İsim mi, Süreç mi?Bazı atölyeler tanınmış bir ismin etrafında kurulu, bazıları süreç ve geri bildirim üzerine. Hangisi size göre — ve neye bakarak karar verirsiniz?