Yaratıcı Drama Nedir? Tiyatrocu Gözünden Dürüst Bir Tanım

"Yaratıcı drama" Türkiye'de garip bir kelime çifti oldu. Kimine göre çocuk aktivitesi, kimine göre kurumsal eğitim modülü, kimine göre oyunculuğa giriş dersi. Üçü de değil — ama üçüne de değiyor.

Tiyatro yapan insanlar olarak tanımı sahneden verelim.

Tanım: süreç, sonuç değil

Yaratıcı drama, bir grubun bir lider (eğitmen) eşliğinde, doğaçlama ve rol oynama teknikleriyle bir konuyu, bir durumu ya da bir deneyimi canlandırarak işlemesi. Kritik kelime şu: canlandırarak. Konuşarak değil, izleyerek değil — yaparak.

Tiyatrodan ayrıldığı yer de burası: tiyatro seyirci için yapılır, yaratıcı drama katılımcı için. Ortada prova edilen bir oyun, ezberlenen bir metin, hazırlanılan bir gösteri yok. Çalışmanın ürünü, çalışmanın kendisi. O gün o odada yaşanan şey — sonra kimseye gösterilmeyecek olsa bile — işin ta kendisi.

Bu yüzden "yanlış yapma" ihtimali de yok. Gösterilecek bir doğrusu olmayan şeyin yanlışı olmaz.

Bir oturum gerçekte nasıl geçiyor?

Dışarıdan bakınca oyun oynayan yetişkinler görürsün. İçeriden yapı çok nettir:

Isınma. Beden ve ses uyanıyor, grup birbirine alışıyor. Basit oyunlar — isim oyunları, ritim, mekân yürüyüşleri. Amaç teknik değil güven; grup birbirine güvenmeden kimse risk almaz.

Canlandırma. Günün asıl çalışması. Bir durum kuruluyor — bir bekleme salonu, bir aile masası, bir iş görüşmesi — ve roller dağıtılıyor. Doğaçlama başlıyor: ne söyleyeceğin yazılı değil, o an üretiyorsun. Rol değişiyor, aynı sahne farklı statülerle tekrar kuruluyor, bir karakter sandalyeye oturtulup grup tarafından sorgulanıyor.

Değerlendirme. Oturumun sonunda konuşuluyor: ne oldu, ne hissettin, dışarıdan nasıl görünüyordu. Yaşantıyı bilince çeviren adım bu — atlanırsa drama oyunda kalır.

Kime ne veriyor?

Buraya dürüst bir liste koyalım, broşür dili değil:

• Topluluk önünde konuşamayanlara — sahne değil ama sahneye en yakın güvenli alan. Bakış altında var olma pratiği.
• İfadesi düşüncesinin gerisinde kalanlara — doğaçlama, düşünce ile söz arasındaki gecikmeyi kısaltıyor. (Aynı mekanizma İngilizce konuşamama sorununda da çalışıyor.)
• Ekiple çalışan profesyonellere — statü oyunları, dinleme, teklifi kabul etme. Doğaçlamanın "evet, ve" kuralı iyi bir toplantının da kuralı. (Detaylı yazdık.)
• Tiyatroya adım atmak isteyip çekinenlere — oyunculuk atölyesinin ön odası. Suyu test etmenin en düşük riskli yolu.

Vermediği şeyler de var: diksiyon dersi değil, terapi değil, oyunculuk sertifikası hiç değil. Bu üçünü arıyorsan başka kapılar lazım.

Yetişkin işi mi, çocuk işi mi?

İkisi de — ama Türkiye'de piyasa çocuğa kaydığı için yetişkin tarafı boş kaldı. İstanbul'da yetişkinler için düzenli yaratıcı drama çalışması yapan yer az; çoğu kurum dramayı çocuk yaş gruplarına ya da eğitmenlik sertifika programlarına ayırmış durumda.

Bizim yaratıcı drama çalışmalarımız ağırlıkla yetişkinlerle yürüyor — Kadıköy ve Pera'da, on iki kişiyi geçmeyen gruplarda. İngilizce yürüyen kolu da var: English Drama Lab, yaratıcı dramanın araçlarını İngilizce konuşma pratiğiyle birleştiriyor.

Hangi grup sana uygun bilmiyorsan atölye testi üç dakikada söylüyor; sormak istersen telefonla da ulaşabilirsin.