11–14 Yaş: Ortaokulda İngilizce Drama Neden İşe Yarar?

On bir ile on dört yaş arasında İngilizce drama, dil bilgisini değil konuşma kararını çalışır. Bu yaşta çocuk grameri bilir ama akran gözü altında konuşmanın bedelini yüksek bulur ve susar. Grup içinde bir rol almak, bu bedeli düşüren en işe yarar araçlardan biridir: hata karaktere yazılır, çocuğa değil.

Ortaokulda değişen şey: izleyen artık akran

Sekiz yaşındaki çocuk için izleyen bir yetişkindi: öğretmen, eğitmen, veli. On bir yaşından itibaren izleyen değişir. Artık sınıf izliyor. Hata yapmak öğretmene karşı değil, akranlara karşı yapılan bir şey oluyor ve bu bedel çok daha ağır.

Utanma eşiği bu yüzden yükselir. Dokuz yaşında sahneye koşan çocuk on iki yaşında kenarda durur. Bu bir gerileme değil, gelişimin olağan seyri; kaç yaşında başlanır sorusunu ele aldığımız yazıda on iki ile on dört arasını geçiş dönemi diye anlatmamızın sebebi bu. Veli için önemli olan şu: çocuk konuşmayı bırakmadı, konuşmanın riskini hesaplamaya başladı. İlkokul çağında neden böyle bir hesap olmadığını ayrı yazdık.

Gramer bilir, konuşmaz

Okul İngilizcesi ortaokulda yoğunlaşır: zamanlar, yapılar, boşluk doldurma, test. On iki yaşındaki çocuğun kâğıt üstündeki İngilizcesi, konuşmasından genellikle iki üç seviye ileridedir. Bilgi var, kullanım yok.

Bu boşluk büyüdükçe çocuk kendine bir açıklama üretir: "Bilmediğim için konuşmuyorum." Aslında tam tersi. Bildiği için konuşmuyor. Yanlışın ne olduğunu artık görebiliyor, dolayısıyla yanlış yapma ihtimalini de görebiliyor. Sekiz yaşındaki çocuk "I want buy apple" diyip geçerdi; on üç yaşındaki çocuk cümleyi kafasında üç kez kurar, hâlâ yanlış olabileceğini düşünür, susar. Yetişkinler için anlattığımız "anlıyorum ama konuşamıyorum" mekanizması ortaokulda kuruluyor. Burada bozulmayan alışkanlık otuz yaşında aynı cümleyle karşımıza çıkıyor.

Rol almanın koruyucu işlevi

Mekanizma basit. Kendi adına konuşan çocuk, her cümleyle kendini ortaya koyar; yanlış cümle onun yanlışıdır. Bir karakter adına konuşan çocuk, karakteri ortaya koyar; yanlış cümle karakterin yanlışıdır. Arada bir perde var ve o perde, on üç yaşındaki bir çocuğun ağzını açmasına yetiyor.

Dramada bu perde çeşitli biçimlerde kurulur. Status oyunları: çocuk bir patronu, bir dilenciyi, bir kralı oynar ve o statünün nasıl konuştuğunu dener. Maske: yüz görünmeyince ses büyür. Partner doğaçlaması: iki çocuk bir durumu çözer, dikkat İngilizcede değil durumdadır. Hepsinin ortak noktası, çocuğun "ben İngilizce konuşuyorum" demek yerine "ben şu anda kaptanım" demesi.

Grup içinde rol almanın ikinci koruyucu işlevi izleyiciyi ortadan kaldırmasıdır. Herkes aynı anda risk alıyorsa izleyen kalmaz. Aynı on iki kişiyle haftalarca çalışmak odayı seyirciden gruba çevirir; üçüncü ayda kimse kimseyi yargılamaz, çünkü herkes herkesin takıldığını görmüştür. Yabancı dilde utanan çocuk için sahnenin ne yaptığını anlattığımız yazı bu hesabı ayrıntılı açıyor.

Araştırma tarafında şunu söyleyebiliriz: Galante ve Thomson'ın 2017'de TESOL Quarterly'de yayımladığı çalışmada, İngilizce öğrenen 24 Brezilyalı genç dört ay boyunca ya drama temelli ya da standart iletişimsel bir programla çalıştı; anadili İngilizce olan dinleyiciler drama grubunun konuşmasını daha akıcı ve daha kolay anlaşılır buldu, aksanda fark yoktu. Tek çalışma, küçük örneklem. Kanıt değil, işaret. Ama işaret bizim gözlediğimizle aynı yönde.

Okul İngilizcesiyle ilişkisi

Çatışmıyor; farklı iş yapıyor. Okul kuralı veriyor, drama kuralın kullanılacağı bir alan. İkisinin birbirine ihtiyacı var: kuralsız drama bir süre sonra aynı on cümleyi döndürür, kullanımsız kural kâğıt üstünde kalır.

Not vermiyoruz, karne vaat etmiyoruz. Belki sınıfta parmak kaldırma kolaylaşır, belki sözlüde ses daha az titrer; bunları duyuyoruz ama ölçmüyoruz. Gençlerde İngilizce dramanın okul İngilizcesiyle çatışıp çatışmadığını ayrıca yazdık. Kısa cevap: çatışmıyor, ama birbirinin yerine de geçmiyor.

Kimin için değil

Dürüst olmak gerekiyor. Henüz İngilizce cümle kuramayan on iki yaşındaki çocuk için bu program değil; drama malzeme bulamaz, çocuk sahnede susar ve susmak bu yaşta pekişir. Önce dil tarafı. Sahneden gerçekten nefret eden, oyunu değil yalnızca sessiz çalışmayı seven çocuk için de ilk tercih olmayabilir; onun için bir tanışma seansı, uzun bir karardan daha iyi bir test.

Programda 11–14 nerede duruyor

English Drama Youth iki grupla çalışıyor: 8–14 ve 15–17. Ortaokul çağı ilk grupta. On dört yaş sınırda; karar yaşa değil çocuğun sosyal olgunluğuna ve dil seviyesine göre veriliyor, emin olunamayan durumda küçük grupta başlayıp sonraki dönem geçmek daha sorunsuz işliyor. Grupların neden bu şekilde ayrıldığını ve 15–17 grubunda işin nasıl değiştiğini ayrı yazılarda anlattık.

Yıl Ekim'den Mayıs'a haftada bir gün. Her ayın ilk üç haftası drama, son haftası konuk atölye: yaratıcı yazarlık, tasarım, jazz dance dönüşümlü. Ekim–Aralık keşif ve oyun; Ocak karakter ve metin; Şubat–Nisan prova; Mayıs seyircili, tamamen İngilizce gösteri.

Ortaokul çağındaki çocuk için en kritik evre Ocak. Kendi karakterini yazmaya başlıyor. On iki yaşındaki bir çocuğun kendi yazdığı karakteri oynaması, başkasının yazdığını oynamasından çok daha kolay; çünkü karakterin ne söyleyeceğini en iyi o biliyor. Gramer hâlâ kusurlu olabilir. Ama cümle onun, ve bu yaşta sahiplenme gramerden önce geliyor.

Pera ve Kadıköy'de grup en fazla on iki kişi. B1 ve üzeri İngilizce öneriyoruz; seviye sınavı yok, sohbet edebilmek yeterli.

Veli ne yapmalı

Ergenliğe giren çocuğu zorlamak ters teper; bunu her veli biliyor ama İngilizce konusunda unutuyor. "Neden konuşmuyorsun" sorusu çocuğun hesabını değiştirmez, sadece bedeli artırır.

İşe yarayan iki şey var. Birincisi, kararı çocuğa bırakmak: tanışma seansına gelsin, bir oturuma katılsın, sonra kendisi söylesin. On üç yaşındaki çocuk, kendi seçtiği yere gelir; gönderildiği yere gelmez. İkincisi, evde ölçmemek. Oturumdan sonra "İngilizce konuştun mu" diye değil, "ne oynadınız" diye sorun. İlk ayda neyi görüp neyi görmeyeceğinizi veli rehberinde yazdık.

Program ayrıntıları çocuklar için İngilizce drama sayfasında.

İlgili yazılar: Çocuğum Yabancı Dilde Konuşmaktan Utanıyor · 8–10 Yaş İngilizce Drama: İlkokul Çağında Oyunla Konuşmak · Gençlerde İngilizce Drama

Sık sorulan sorular

Ortaokul öğrencisi İngilizce konuşmayı nasıl geliştirir? Bilgiyi değil kullanım kararını çalışarak. Ortaokulda gramer genellikle konuşmanın önündedir; eksik olan kural değil, akran gözü altında ağzını açma cesareti. Drama bu cesareti karakter perdesiyle ve herkesin aynı anda risk aldığı küçük bir grupla kuruyor.

12 yaş İngilizce drama için uygun bir yaş mı? Evet, hatta kritik bir yaş. Utanma eşiği bu dönemde yükseliyor; alışkanlık pekişmeden müdahale etmek daha kolay oluyor. Program 8–14 grubunda çalışıyor; B1 ve üzeri İngilizce öneriliyor, seviye sınavı yok.

Ortaokul öğrencisinde İngilizce özgüven nasıl kurulur? Cesaretlendirerek değil, bedeli düşürerek. Çocuk kendi adına değil bir karakter adına konuşunca hata karaktere yazılır. Aynı grupla haftalarca çalışınca oda seyirci olmaktan çıkar. Özgüven, bu iki koşulun sonucu olarak geliyor; başlangıç koşulu olarak değil.

İngilizce drama okul notunu yükseltir mi? Vaat etmiyoruz, çünkü ölçmüyoruz. Drama okul İngilizcesiyle çatışmıyor, kuralın kullanılacağı alanı veriyor. Sınıfta parmak kaldırmanın kolaylaştığını veliler anlatıyor; bunu bir sonuç olarak değil bir gözlem olarak aktarıyoruz.

---

Kaynaklar: Galante, A. ve Thomson, R. I. (2017). The effectiveness of drama as an instructional approach for the development of second language oral fluency, comprehensibility, and accentedness. TESOL Quarterly, 51(1). Özet: Brock University, 2016.