Audition Nedir? Seçmeye Nasıl Hazırlanılır: Adım Adım Rehber

Audition, Türkçede seçme: bir rol için oyuncuların, karar verecek kişilerin önünde ya da kameranın karşısında o rolün bir parçasını oynaması. Dizi, sinema, reklam ve tiyatro projelerinin çoğunda oyuncu seçimi böyle yapılıyor.

Kulağa basit geliyor. Pratikte seçme, oyunculuktan ayrı çalışılması gereken bir beceri. Çünkü seçmede oyuncu, aylarca prova edilmiş bir rolü değil, birkaç gün, bazen birkaç saat önce eline geçen birkaç sayfayı oynuyor. Bu yazı o birkaç sayfayla ne yapılacağı üzerine.

Audition nasıl işler?

Projeden projeye değişse de akış genellikle şöyle:

1. Çağrı. Casting ekibi ya da ajans, rol için uygun gördüğü oyunculara haber veriyor. Mesajda karakter hakkında birkaç satır, oynanacak sahneler ve bir teslim tarihi oluyor.
2. Seçme sayfaları. Oynanacak sahneler (İngilizcede sides) genellikle senaryonun tamamı değil, birkaç sayfalık bölümler.
3. İlk seçme. Ya bir odada, kameranın ve casting ekibinin karşısında ya da evde çekilip gönderilen bir kayıtla (self-tape).
4. Callback. İlk turu geçenler ikinci kez çağrılıyor. Bu turda odada çoğu zaman yönetmen de oluyor ve oyuncudan aynı sahneyi farklı notlarla yeniden oynaması isteniyor.
5. Karar. Bazen bir test çekimi ya da partnerle okuma (chemistry read) sonrası.

Bu zincirin her halkası ayrı bir beceri istiyor: kısa sürede metin çözmek, kamera ölçeğinde oynamak, not almak ve onu anında uygulamak.

Seçmede gerçekte ne değerlendirilir?

Casting tarafının baktığı şey "mükemmel bir performans" değil. Daha çok şu sorular:

• Bu oyuncu sahnede bir karar vermiş mi, yoksa metni güvenli bir ortalamayla mı okuyor?
• Partnerini dinliyor mu?
• Yönlendirmeye açık mı: farklı bir not verildiğinde gerçekten farklı oynayabiliyor mu?
• Kameranın ölçeğini biliyor mu?

Bu konuyu casting direktörünün neye baktığı yazısında ayrıntılı ele aldık. Kısa özeti şu: hazırlık görünmez ama ilk saniyede hissedilir.

Seçme sayfaları gelince ilk 24 saat

1. Talimatı iki kez oku. Kaç sahne, hangi format, slate olacak mı, ne zamana kadar. Talimata uymayan bir kayıt, performans iyi olsa bile dikkatsizlik izlenimi bırakıyor.

2. Sahneyi çöz, ezberlemeden önce. Karakter bu sahnede ne istiyor? Kimden istiyor? Önünde ne engel var? Sahne nerede dönüyor? Bu dört sorunun cevabı yoksa, ezber de bir yere götürmüyor. Masabaşı metin analizi tam olarak bu çalışma.

3. Bir karar ver. Seçmede en sık görülen hata, "her ihtimale karşı" ortada bir yerde oynamak. Net bir seçim, yanlış bile olsa, yönlendirilebilir. Belirsiz bir okuma yönlendirilemez.

4. Metni, kâğıda bakmadan oynayabilecek kadar bil. Seçmede genellikle kâğıt elde tutulabilir; ama gözün sürekli kâğıtta olursa partnerle temas kopar.

Soğuk okuma

Bazen sayfalar seçmeden birkaç dakika önce veriliyor. Buna soğuk okuma deniyor. Burada amaç kusursuz bir performans değil, metnin ne istediğini hızla görüp bir karar vermek. Soğuk okuma bir kas: düzenli çalışıldığında hızlanıyor. Atölyelerde en çok işe yarayan çalışmalardan biri, hiç görülmemiş bir sahneyi on dakikada hazırlayıp kameraya oynamak ve kaydı birlikte izlemek.

Self-tape: evdeki seçme

Pek çok seçmenin ilk turu artık evde çekilen bir kayıtla yapılıyor. Bunun da yazılı kuralları var. Birleşik Krallık'ta oyuncu sendikası Equity ile Casting Directors Guild'in 2021'de üzerinde anlaştığı metne göre ilk self-tape için en çok altı sayfa istenebiliyor ve en az dört gün hazırlık süresi tanınması gerekiyor; üç sayfa ve altı için en az üç gün. Bir self-tape'te en çok iki rol, rol başına en çok iki sahne istenebiliyor ve oyuncudan okuyucu ücreti istenmiyor (Backstage UK, 2021).

ABD'de oyuncu sendikası SAG-AFTRA'nın 2020 tarihli rehberi teknik tarafı tarif ediyor: aksi istenmedikçe yatay kayıt, düz renkli arka plan, seçme ilanından sonraki ilk iki üç gün içinde gönderim (SAG-AFTRA, 2020).

Türkiye'de casting ajanslarının yayımladığı ortak bir standart bulamadık. Her projenin talimatı farklı; yukarıdakiler referans. Işık, ses, çerçeve ve gönderimi self-tape nasıl çekilir yazısında adım adım anlattık.

Kamera seçmesi ile tiyatro seçmesi farkı

Tiyatro seçmesinde genellikle bir ya da iki monolog istenir ve oda büyüktür; sesin ve bedenin son sıraya ulaşması beklenir. Kamera seçmesinde aynı enerji fazla gelir: yakın plan en küçük değişikliği görür. Bu yüzden kamera seçmesine sahne alışkanlığıyla girmek en sık yapılan hata. Monolog seçimini tiyatro seçmeleri için monolog yazısında, kamera ölçeğini kamera önünde oyunculuk yazısında ele aldık.

Callback'te ne olur?

İkinci tur, ilk turun tekrarı değil. Burada çoğu zaman yönetmen bir not veriyor: "daha az", "daha hızlı", "bu sefer ona kızgın değilsin". Ölçülen şey, notu alıp anında uygulayabilmen. Callback'e ilk turda yaptığını aynen tekrar etmeye hazırlanarak gitme; aynı sahneyi iki üç farklı yoldan oynayabilecek kadar tanı.

Audition atölyesi ne işe yarar?

İyi bir audition atölyesinde dört şey çalışılır:

• Metin: seçme sayfalarını hızla çözmek, karar vermek.
• Kamera: çerçeve, göz hattı, yakın planda ölçek.
• Yönlendirme: not alıp sahneyi farklı oynamak.
• Kayıt ve geri bildirim: çekmek, izlemek, yeniden çekmek; mümkünse casting tarafından birinin gözüyle.

Bir atölye seçerken sor: kamera her oturumda kullanılıyor mu, kayıtlar sana veriliyor mu, süreçte bir cast direktörü yer alıyor mu, grup kaç kişi?

Techne Lab'da audition çalışması

Techne Lab'da audition çalışması iki programın içinde yürüyor. Ayrı, tek günlük bir audition atölyemiz şu an yok.

• English Acting Praxis: Ece Ertez ile 12 hafta İngilizce sahne ve metin çalışması, Pera'da cumartesi 11:00, en fazla 14 kişi. Finalinde Cast Direktörü Harika Uygur ile bir günlük masterclass ve çekim günü var; performanslar kayda alınıp katılımcılara teslim ediliyor. Grup 3 Ekim'de başladı, katılım açık. B1 İngilizce gerekiyor.
• Camera Praxis: Selen Uçer ile 4 haftalık kamera önü oyunculuk atölyesi, Pera, en çok 10 kişi. Son haftası tamamen audition: soğuk okuma, casting simülasyonu, self-tape. Yeni dönemin tarihi yakında açıklanacak; bekleme listesi açık.

Programları yan yana görmek için audition atölyesi sayfamıza bakabilirsin.

Sık sorulan sorular

Audition ne demek? Audition, Türkçede seçme demek: bir rol için oyuncunun, karar verecek kişilerin önünde ya da kameranın karşısında o rolün bir bölümünü oynaması.

Audition'a nasıl hazırlanılır? Önce talimatı oku, sonra sahneyi çöz: karakter ne istiyor, kimden, önünde ne var. Bir karar ver ve metni kâğıda bağlı kalmayacak kadar bil. Self-tape ise talimattaki formata uy ve teknik olarak temiz bir kayıt gönder.

Soğuk okuma nedir? Önceden çalışılmamış ya da çok kısa sürede hazırlanmış bir metni seçmede oynamak. Düzenli çalışıldığında hızlanan bir beceri.

Callback nedir? İlk seçmeden sonra yapılan ikinci görüşme. Genellikle yönetmen de oluyor ve oyuncudan aynı sahneyi farklı notlarla oynaması isteniyor.

Self-tape'te kaç sahne istenir? Projeye göre değişir. Birleşik Krallık'taki Equity ve Casting Directors Guild metnine göre ilk self-tape için en çok altı sayfa, en çok iki rol ve rol başına en çok iki sahne istenebiliyor.

Audition atölyesine deneyimsiz biri katılabilir mi? Evet, ama temel oyunculuk araçları (dinlemek, metin çözmek) olmadan seçme tekniği zayıf bir temele kurulur. Hiç sahneye çıkmamış biri için önce bir oyunculuk kursu daha sağlam bir başlangıç.

Kaynaklar

• Equity, CDG, PMA ve CPMA ortak self-tape en iyi uygulama metni. Backstage UK, 12 Ağustos 2021
• SAG-AFTRA, "Self-Tape Anatomy". sagaftra.org, 15 Ağustos 2020