Çalışırken Oyunculuk Eğitimi: Tam Zamanlı İşle Sürdürülebilir Bir Tempo

Oyunculuk kursuna başlamak isteyen yetişkinlerin çoğu aynı yerde takılıyor: "İsterim ama işim var." Sabah dokuzdan akşam altıya bir masada, bir toplantıda, bir sahada olan biri için haftanın bir akşamını ya da cumartesisini ayırmak kulağa kolay gelir. Asıl soru, bunun üç ay, altı ay boyunca sürdürülebilir olup olmadığı.

Bu yazıda tam zamanlı bir işle birlikte oyunculuk çalışmanın gerçekçi koşullarını konuşmak istiyorum. Motivasyon konuşması değil, takvim konuşması.

Çalışırken oyunculuk eğitimi mümkün mü?

Evet. Bağımsız oyunculuk atölyelerinin önemli bir kısmı zaten çalışan yetişkinler düşünülerek kurulur: akşam saatleri, hafta sonu sabahları, dönemlik yapılar. Prova odasında bir mühendis, bir öğretmen, bir tasarımcı ve bir avukatın aynı sahneyi çalışması istisna değil, olağan manzara.

Burada iki ayrı hedefi ayırmak gerekiyor. Oyunculuk çalışmak, yani haftada belirli bir süre ciddi biçimde sahne pratiği yapmak, tam zamanlı bir işle rahatlıkla bir arada yürür. Profesyonel oyunculuğa geçmek ise başka bir hesap: seçmeler, set günleri, uzun prova dönemleri gündüz saatlerine taşar. Bu ayrımı oyunculuğa kaç yaşında başlanır yazısında da konuştuk. Bu yazı birinci hedefle ilgili.

Haftalık tempo: Ne kadar zaman gerçekten gerekir?

Bir oyunculuk atölyesinin haftalık yükü iki parçadan oluşur: ders saati ve ders dışı çalışma. İnsanlar genellikle yalnızca ilkini hesaplar.

Ders saati görece net. Programa göre haftada bir ya da iki oturum, her biri birkaç saat. Buna yol süresini eklemek gerekiyor. İstanbul'da bir yakadan diğerine geçen biri için bir akşam dersi, trafikle birlikte akşamın tamamını alabilir. Mekânın işine ya da evine uzaklığı, programın içeriği kadar belirleyici olabilir.

Ders dışı çalışma ise genellikle haftada birkaç saat. İlk haftalarda daha az, metin ve sahne çalışması başladığında daha fazla. Bu süreyi takvimine baştan koymazsan, en yoğun iş haftasında ilk feda edilen şey o olur.

Ev çalışması neden atlanmamalı?

Oyunculuk atölyesinde ders, çalışılmış malzemenin sınandığı yerdir. Metni ezberlemeden gelinen bir sahne çalışması, o oturumu ezber tekrarına çevirir ve sahne ortağının zamanını da harcar. Bu yüzden ev çalışması, atölyenin görünmeyen ama belirleyici yarısıdır.

İyi haber şu: ev çalışması büyük bloklar gerektirmez. Bölünebilir bir iştir. Metroda repliği tekrar etmek, öğle arasında bir sahneyi sessizce okumak, akşam on beş dakika nefes ve ses çalışması yapmak. Masabaşı metin analizi gibi işler bir kafede, bir kalemle yapılabilir. Önemli olan her gün az ama düzenli dokunmak.

Pratik bir öneri: haftanın ders gününden bir gün önceyi "hazırlık akşamı" olarak işaretle. O akşam en azından metni bir kez yüksek sesle oku. Bu tek alışkanlık, dersten alınan verimi belirgin biçimde değiştirir.

Akşam mı, hafta sonu mu?

Bu seçim kişiden kişiye değişir ve dürüst cevap, kendi enerjini tanımaktan geçer.

Akşam dersleri iş gününün sonuna denk gelir. Avantajı, hafta sonunu serbest bırakması. Dezavantajı, bedenin ve dikkatin günün yorgunluğuyla gelmesi. İyi bir ısınma bu yükün önemli kısmını indirir, ama yoğun bir iş gününden sonra sahnede açık olmak herkes için kolay değil.

Hafta sonu dersleri daha dinç bir bedenle başlar. Karşılığında hafta sonunun bir bölümünü düzenli olarak ayırman gerekir; aile, sosyal hayat ve dinlenme planları buna göre şekillenir.

Techne Lab'daki açık programlardan örnek vermek gerekirse: İngilizce oyunculuk programı English Acting Praxis cumartesi sabahları Pera'da, on iki hafta sürüyor. Techne Musical Lab ise Kadıköy'de sekiz ay boyunca haftada iki gün çalışıyor; oyunculuk, şan ve dans bir arada olduğu için yükü de buna göre daha yüksek. İkisi de çalışan yetişkinlerin katıldığı programlar, ama taşıdıkları haftalık ağırlık farklı.

Dönemlik program mı, yoğun blok mu?

Oyunculuk eğitimi temelde iki formatta gelir. Dönemlik programlar birkaç ay boyunca haftada bir ya da iki oturum yapar. Yoğun bloklar ise birkaç haftaya daha sık ve uzun oturumlar sığdırır.

Dönemlik yapı çalışan biri için genellikle daha sürdürülebilirdir. Haftalık ritim iş takvimine oturur, ders arasındaki günler malzemenin sindirilmesine zaman tanır. Oyunculuktaki pek çok şey, özellikle dinleme ve sahnede rahatlık, zamanla ve tekrarla yerleşir; haftalara yayılmak bu yerleşmeye yardımcı olur.

Yoğun bloklar daha hızlı bir dalış sunar. Kısa sürede çok fazla sahne zamanı, grubun hızla kaynaşması, güçlü bir ivme. Ama tam zamanlı çalışan biri için sorun şu: blok süresince iş takvimini de ona göre esnetmek gerekir. İzin kullanmak, o haftalarda iş yükünü hafifletmek gibi. Bunu yapabiliyorsan yoğun blok çok verimli olabilir; yapamıyorsan yarım katılımla geçen bir blok, hem sana hem gruba haksızlık olur.

Gerçekçi beklenti nasıl kurulur?

Çalışan bir yetişkin olarak bir dönemlik atölyeden beklenebilecek şeyler somut ve değerli: sahnede izlenirken daha rahat durabilmek, sahne ortağını dinleyebilmek, bir metni çözüp sahneye taşıyabilmek, bedenini ve sesini daha bilinçli kullanmak. Bunlar hem sahnede hem hayatın geri kalanında işe yarar.

Beklenmemesi gereken şeyler de var. Bir dönem sonunda profesyonel oyuncu olmak, casting ajanslarının kapıyı çalması, her hafta büyük sıçramalar hissetmek. İlerleme çoğu zaman düz bir çizgi değildir; bazı haftalar hiçbir şey olmuyor gibi gelir, sonra bir oturumda birikim bir anda görünür olur.

Bir de devamsızlık meselesi var. İş seyahatleri, dönem sonu yoğunlukları, hastalıklar. Bir iki kaçırılan ders dünyanın sonu değil, ama grup çalışmasında sürekli boş kalan bir yer, sahne ortaklarını da etkiler. Başlamadan önce takvimine bakıp önümüzdeki aylarda bilinen yoğun dönemleri hesaba katmak, yarıda bırakma ihtimalini düşürür.

Başlamadan önce kendine sorman gerekenler

Kayıt olmadan önce şu soruları dürüstçe cevaplamak, doğru programı seçmeni kolaylaştırır:

• Haftada hangi gün, hangi saatler gerçekten boş? "Genelde boş" değil, "kesin boş".
• Mekâna ulaşım iş yerinden mi, evden mi olacak ve ne kadar sürüyor?
• Ders dışında haftada birkaç saati nereye sığdıracağım?
• Önümüzdeki aylarda bilinen iş yoğunlukları, seyahatler var mı?
• Amacım oyunculuk çalışmak mı, yoksa profesyonel bir geçişi mi deniyorum?

Bu sorulara verdiğin cevaplar, hangi formatın sana uygun olduğunu çoğu zaman kendiliğinden gösterir. Deneyimsiz bir yetişkin olarak nereden başlayacağını merak ediyorsan yetişkinler için tiyatro kursu sayfası bu soruyu ayrıca ele alıyor. İlk derste seni neyin beklediğini merak ediyorsan oyunculuk kursunda ilk ders yazısı da işine yarayabilir.

---

Türkçe sahne oyunculuğu programımız Oyuncunun Mevcudiyeti şu an kayıt almıyor; yeni dönem açıldığında haber almak için bekleme listesine yazılabilirsin. Hafta sonu ve İngilizce çalışmaya açıksan English Acting Praxis, oyunculuğu şan ve dansla birlikte uzun soluklu çalışmak istersen Techne Musical Lab kayıt alıyor. Tüm seçenekler için: oyunculuk kursu.